17 Czerwiec 2015
W ci?gu ostatnich dziesi?cioleci Afryka przesz??a ogromn? drog?. Jej znaczenie gospodarcze oraz polityczne stale ro??nie, co przek??ada si? na zwi?kszenie zainteresowania ze strony wielu pa??stw. Rynki afryka??skie otwieraj? nowe szanse dla partnerów zagranicznych, w tym tak??e z Europy Centralnej. Kluczow? kwesti? pozostaje ich umiej?tne wykorzystanie - to jedna z g??ównych konkluzji debaty ko??cz?cej III Forum Wspó??pracy Gospodarczej Afryka - Europa Centralna.
Pomimo poprawiaj?cych si? wska??ników gospodarczych i stabilizacji sytuacji politycznej wielu pa??stw, Afryka nadal ma liczne problemy, na które wskazywali prelegenci. Brak zrozumienia specyfiki kontynentu afryka??skiego jest jednym z g??ównych problemów, który nadal powstrzymuje inwestorów od zaanga??owania na tamtejszym rynku. W wielu sytuacjach zainteresowanie krajami afryka??skimi nie przek??ada si? na sfer? podejmowanych dzia??a??. Uczestnicy debaty zgodnie zauwa??yli, ??e rynek afryka??ski jest niezwykle zró??nicowany, o czym cz?sto zapominaj? partnerzy z innych pa??stw.
Znacznie tego w??a??nie aspektu podkre??li?? prof. João Sebastiãno Teta, sekretarz Stanu ds. Nauki i Technologii Angoli. - Afryka to wielki kontynent. Musimy si? dobrze pozna?, ??eby móc razem wspó??pracowa?. W historii stosunków europejsko-afryka??skich by??y ró??ne etapy. Nie zawsze wszystko wygl?da??o tak jak powinno - komentowa?? Teta. Jak zauwa??y??, obecnie Afryka jest innym kontynentem ni?? jeszcze kilkana??cie lat temu. Ma inne potrzeby oraz oczekiwania. Nie chce ju?? zwyk??ej pomocy, która nie przyczynia si? do faktycznego zreformowania gospodarki. Kluczowy jest rozwój pozwalaj?cy na wprowadzenie realnych zmian. - Musimy wspó??pracowa? w taki sposób, aby pozostawi? w Afryce bogactwo niezb?dne do jej dalszego rozwoju - przekonywa?? Teta.
W odczuciu prof. Tety znaczny wp??yw na sytuacje na kontynencie afryka??skim wywiera dziedzictwo postkolonialne, w tym przede wszystkim polityka prowadzona przez setki lat przez pa??stwa zachodnie. Odzyskanie niepodleg??o??ci przez kraje afryka??skie wymusi??o niejako odmienny ni?? wcze??niej sposób u??o??enia relacji, jednak nadal nie mia??y one charakteru symetrycznego - Zachód narzuci?? Afryce okre??lony model stosunków gospodarczych. Oferowana pomoc oraz wymiana handlowa tylko pozornie by??y korzystne dla pa??stw afryka??skich, faktycznie sprzyja??y silniejszym partnerom zachodnim.
Przez setki lat z Afryki odp??ywa??y najlepsze kadry, które w sprawny sposób absorbowane by??y w pa??stwach kolonialnych. Zdaniem Tety trudno przecenia? wp??yw, jaki finalnie sytuacja ta wywar??a na gospodark? krajów afryka??skich. Po odzyskaniu niepodleg??o??ci wiele z nich stan???o jednak przed wyzwaniem zbudowania zupe??nie od podstaw warstwy dobrze wykfalifikowanych specjalistów oraz robotników.
- Wielu specjalistów pracuj?cych w Angoli oraz innych pa??stwach afryka??skich mieszka na co dzie?? w Europie. Po odzyskaniu niepodleg??o??ci a?? 90 proc. ludno??ci naszego kraju nie umia??a czyta?. Dlatego jednym z priorytetów jest budowanie w??asnych kadr. Dzi?? w wielu sektorach gospodarki zatrudnianych jest coraz wi?cej Angolczyków - t??umaczy?? Teta. Doda?? przy tym, ??e obecnie Angola jest jednym z najszybciej rozwijaj?cych si? krajów ??wiata. Tylko w ubieg??ym roku stworzono 306 tys. nowych miejsc pracy. Jednocze??nie przyj?to nowe rozwi?zania dotycz?ce wspó??pracy z zagranicznymi partnerami - firmy mog? inwestowa? na tamtejszym rynku, tylko je??eli wspó??pracuj? z podmiotami lokalnymi.
Prof. Teta odniós?? si? tak??e do polskiej obecno??ci na rynkach afryka??skich. Przyzna??, ??e brak jest odpowiednich gwarancji rz?dowych, które zach?ca??yby przedsi?biorców do wi?kszego zaanga??owania w Afryce. Inne pa??stwa, takie jak chocia??by Brazylia, przeznaczaj? znaczne kwoty na odpowiednie zabezpieczenie biznesu.
- Rz?d polski mo??e robi? wi?cej dla inwestorów. Nigdy nie jest zbyt pó??no, aby inwestowa? w Angoli. Od tego roku nie b?dziemy ju?? importowa? jajek, manioku oraz kukurydzy. Czekamy na polskich partnerów, którzy pomog? nam produkowa? je na miejscu - konkludowa??.
Inwestycje szans? na rozwój
Do inwestowania na angola??skim rynku zach?ca?? równie?? ambasador Angoli w Polsce Domingos Culolo. Przekonywa??, ??e Angola jest zupe??nie nowym stabilnym pa??stwem, które ??yje w pokoju. Przypomnia?? jednak, ??e podobnie jak wiele innych krajów afryka??skich, boryka si? ona z szeregiem problemów, w??ród których na pierwsze miejsce wysuwaj? si? ubóstwo oraz trudno??ci infrastrukturalne.
Znaczna cz???? angola??skiego spo??ecze??stwa utrzymuje si? z rolnictwa, które jest s??abo rozwini?te i zmechanizowane. Obecnie g??ównym celem w??adz Angoli jest przeprowadzenie g???bokiej reformy, która ma zwi?kszy? op??acalno??? produkcji rolnej. - Chcemy, aby rolnictwo przesz??o transformacj? i stanowi??o ??ród??o dochodu dla naszych obywateli. Potrzebujemy do tego wspó??pracy z Europ? oraz innymi kontynentami. Z tego powodu na rynku mi?dzynarodowym szukamy inwestorów - wyja??ni?? ambasador Culolo.
Doda?? przy tym, ??e Angola otwarta jest na wszystkich partnerów, którzy b?d? chcieli z ni? wspó??pracowa?. Ju?? dzi?? na tamtejszym rynku mo??na spotka? wielu specjalistów z Europy, obu Ameryk, a tak??e Azji. Zapewni??, ??e ka??dy z nich jest traktowany w równy sposób.
Ambasador Culolo podkre??li?? równie??, ??e trwaj? konsultacje pomi?dzy rz?dami Angoli oraz Polski dotycz?ce usprawnienia systemu wydawania wizji. Nie wiadomo jeszcze na jakich zasadach zostan? oparte nowe rozwi?zania, jednak zaczn? funkcjonowa? tak szybko jak b?dzie to mo??liwe.
- Mam d??ugopis w gotowo??ci. W ka??dym momencie jestem sk??onny podpisa? dla was wizy, aby??cie mogli przyjecha? do naszego kraju - doda?? Domingos Culolo.
Niewykorzystany potencja??
Pomimo znacz?cych przemian, które mia??y miejsce na przestrzeni lat, Afryka pozostaje kontynentem w du??ym stopniu uzale??nionym od partnerów zewn?trznych. Fakt ten podniós?? Kipron Kittono, prezes Kenya National Chamber of Commerce and Industry. - Afryka nie mo??e sama prowadzi? dzia??alno??ci gospodarczej, poniewa?? wewn?trz nie posiadamy odpowiednich po???cze?? logistycznych - zauwa??y??. Zwróci?? ponadto uwag? na redystrybucj? ??wiatowych ??rodków finansowych, która przez bardzo d??ugi czas odbywa??a si? z pomini?ciem kontynentu afryka??skiego. - Kapita?? znajduje si? przede wszystkim poza Afryk?. Najwi?kszym wyzwaniem jest jego zwrot przez pa??stwa, które z niego korzystaj? - t??umaczy?? Kittono.
Afryka otwiera przed ??wiatem wielkie mo??liwo??ci, z czego zdaj? sobie spraw? korporacje mi?dzynarodowe, takie jak General Electric, Microsoft oraz Virgin. Zdaniem Kittono dzia??aj? one na zasadzie dobrze odrobionej lekcji. - Szczegó??owo badaj? pa??stwa, w których chc? rozpocz?? dzia??alno???. Uwa??aj?, ??e Afryka jest rynkiem wielkich szans - przyzna??.
Szczególne perspektywy wi???? si? zdaniem z m??odym afryka??skim spo??ecze??stwem, którego wi?kszo??? stanowi? osoby poni??ej 30 roku ??ycia. - M??ody rynek oznacza wi?ksz? konsumpcje. Sprzyja to inwestycjom, co potwierdza przyk??ad chi??skiego zaanga??owania na naszym kontynencie. Afryka daje pot???ne mo??liwo??ci, lecz jej potencja?? wykorzystywany jest tylko w 5 proc. - podsumowa?? Kittono wzywaj?c tym samym do wi?kszego zainteresowania rynkami afryka??skimi.
Carol Musyoko, cz??onek zarz?du TransCentury Limited oraz British American Tobacco Ltd z Kenii zach?ci??a do wykorzystania historycznej szansy zwi?zanej z gwa??townym rozwojem pa??stw afryka??skich. Jak przyzna??a, nie da si? ogólnie mówi? o ca??ym kontynencie. - Afryka to 54 pa??stwa. Ka??de sk??ada si? ró??nych plemion. Afryka to wi?cej ni?? olej palmowy i kakao. Przyjed??cie i zobaczcie, co mamy do zaoferowanie - apelowa??a do uczestników debaty.
Musyoko wymieni??a g??ówne przejawy zmian dokonuj?cych si? w Afryce, które stanowi? o znacz?cych perspektywach tamtejszych rynków. Kluczowym aspektem jest kapita?? ludzki. Kontynent afryka??ski zamieszkuje ponad miliard osób, tj. 1/7 ludno??ci ??wiata. Znaczn? cz???? stanowi? m??odzi, których populacja mo??e w przysz??o??ci wzrosn?? nawet dwukrotnie. Kolejnym wa??nym elementem jest post?puj?ca demokratyzacja. W wielu krajach uda??o si? obali? dyktatorów i wprowadzi? rz?dy prawa, co sprzyja stabilno??? prowadzonych biznesów. Afryka posiada tak??e zasoby, które pomagaj? w rozwoju ca??ego kontynentu.
- Tworzymy now? gospodark?. Powstaj? liczne miejsca pracy. W tym w??a??nie obszarze Polska mo??e pomóc w budowaniu naszego potencja??u - oznajmi??a Musyoko.
Szansa czy zagro??enie?
W przekonaniu prof. Iana Taylora z Uniwersytetu St. Andrews, obecnie trzeba sobie zada? pytanie, czy Polska powa??nie my??li o Afryce. Jego zdaniem ci?gle brak jest zwi?zku symbiotycznego - Polska nie jest tak bardzo zaanga??owana w Afryk? jak mog??oby si? wydawa?.
Zdaniem Taylora na sytuacj? rynków afryka??skich nie mo??na patrzy wy???cznie z perspektywy potencjalnych korzy??ci, które mog? przynosi? zagranicznym inwestorom. Pojawia si? bowiem wiele problemów koniecznych do wyeliminowani.
- Mówi?c o Afryce wiele osób unika s??owa "polityka", podczas gdy polityka w Afryce decyduje o wszystkim. W cz???ci pa??stw mamy do czynienia z demokracj?, w innych z ustrojami autokratycznymi. W wielu przypadkach gospodarka pa??stwowa kontrolowana jest przez elity - mówi?? Taylor.
Niestabilno??? polityczna oraz gospodarcza ma znacz?cy wp??yw na op??acalno??? prowadzenia dzia??alno??ci w Afryce. Ca??y kontynent znajduje si? na jednej z najni??szych pozycji je??eli chodzi o skuteczno??? zwalczania korupcji. Nielegalne wyprowadzanie pieni?dzy oraz korupcja poch??aniaj? ka??dego roku gigantyczne sumy. - To wszystko sprawia, ??e biznes jest ??rodowiskiem pe??nym wyzwa?? - doda?? Taylor.
Niestabilno??? polityczna pozostaje jedynym z najwa??niejszych elementów wp??ywaj?cych na gospodark? pa??stw kontynentu afryka??skiego. - W przypadku ca??kowitego za??amania przep??ywu kapita??u do Afryki jej PKB spadnie o 0,5 proc. Szusza mo??e wp??yn?? na obni??eni Produktu Krajowego Brutto o 0,7 proc., a potencjalny konflikt zbrojny nawet o 3 proc. Spowolnienie w krajach BRIC, których znaczenie w Afryce stale ro??nie, mo??e si? prze??o??y? na ponad 4 proc. spadek PKB - podkre??li?? Ian Taylor powo??uj?c si? na dane MFW.
Ograniczeniem dla potencjalnych inwestorów s? niew?tpliwie koszty transportu oraz problemy logistyczne. Koszt przewozu jednego kontenera towaru jest ??rednio dwukrotnie wy??szy, ni?? w Europie czy Ameryce i si?ga nawet 1,5 tys. dolarów. - Afryka potrzebuje 90 mld. inwestycji w infrastruktur? rocznie, co prze??o??y si? na 2 procentowy wzrost gospodarczy i nawet 40 procentowy wzrost produktywno??? - wylicza?? Taylor.
Jak doda??, wzrost gospodarczy nie odzwierciedla prawdziwej sytuacji pa??stw afryka??skich, gdy?? wynika przede wszystkim z rozp?dzenia przemys??u wydobywczego. W wielu krajach, takich jak na przyk??ad Kenia, wzrost gospodarczy ci?gle jest zbyt niski, by mo??na zrealizowa? Milenijne Cele Rozwojowe. Jednocze??nie nie przek??ada si? na poziom ??ycia mieszka??ców. W Afryce ci?gle brak silnej klasy ??redniej. Dysproporcje pomi?dzy najbogatszymi i biednymi s? niezwykle wysokie, co wp??ywa negatywnie na tempo rozwoju ca??ego kontynentu.
Gabriel Constantin B??rtas, sta??y przedstawiciel Rumunii przy Unii Afryka??skiej oraz by?? ambasador Rumuni w Polsce podzieli?? si? rumu??skimi do??wiadczeniami w kontaktach gospodarczych z pa??stwami Afryki. Zwróci?? uwag?, ??e zarówno Rumunia jak i Polska jeszcze w okresie mi?dzywojennym wspólnie wspiera??y kontynent afryka??ski na niwie gospodarczej oraz politycznej. Zaanga??owanie by??o kontynuowane w latach pó??niejszych, tak??e po prze??omie roku 1989. Szczególnie silny rozwój relacji gospodarczych przypada jednak na wiek XXI. - W ci?gu ostatnich pi?ciu lat Rumunia podwoi??a swoj? wymian? handlow? z krajami afryka??skimi. W przypadku Etiopii zanotowali??my wzrost w wysoko??ci 103 proc., a Botswany a?? 478 proc. Na tym tle szczególne miejsce zajmuje Nigeria, poniewa?? nasza wymiana wzros??a o 13 tys. proc. - wylicza?? ambasador, B??rtas. Wyrazi?? równie?? nadziej?, ??e tendencja wzrostowa utrzyma si? nadal i b?dzie wp??ywa??a na pog???bienie wzajemnych relacji gospodarczych.
Moderuj?cy debat? Dominik Kopi??ski, wiceprezes Polskiego Centrum Studiów Afryka??skich, zaznaczy?? w podsumowaniu, ??e obraz Afryki nie jest tak negatywny, jak staraj? si? go przedstawi? niektórzy. - Mi?dzy Polsk? a Afryk? czu? pozytywne relacje. Nie wiem, czy to wystarczy, by prowadzi? skuteczn? dzia??alno???. Nie mo??emy siedzie? i czeka?, przyjmuj?c pozycj? kogo??, kto si? spó??ni??. Powinni??my bra? przyk??ad z Turcji, która w ostatnich latach zwi?kszy??a liczb? ambasad w Afryce z 15 do 39. - przekonywa??. Wezwa?? przy tym do wi?kszego zaanga??owania na rzecz polsko-afryka??skiej wspó??pracy. - Potrzeba wizji i mierzalnych kroków, a nie tylko obietnic ze strony rz?du. Historie sukcesu, o których dzi?? us??yszeli??my to niestety ci?gle odosobnione przypadki - zako??czy?? Kopi??ski.
AUTOR: PORTALSPOZYWCZY.PL (RAFA? WI?CKIEWICZ) | 27-04-2015 08:27