13 Listopad 2014
Polscy eksporterzy przez ci???kie kryzysowe lata ci?gn?li polsk? gospodark?. Wykazali wiele elastyczno??ci i determinacji. Teraz, w zwi?zku z kryzysem na Wschodzie i odwlekaj?cym si? o??ywieniem w Unii, staj? przed nowymi wyzwaniami. By si? rozwija?, musz? wychodzi? poza dotychczasowe rynki zbytu i szuka? nowych.
Ekonomi??ci przewiduj? zmniejszenie si? wk??adu eksportu w PKB - nie ze wzgl?du na szczególne k??opoty firm produkuj?cych za granic?, ale z uwagi na rosn?c? rol? importu, zwi?zan? z coraz szybszym wzrostem gospodarczym. Na pozór ambicje wicepremiera wydaj? si? zbyt rozbuja??e, by nie powiedzie?: wyborcze. A jednak...
Pogoda dla eksporterów znacznie si? pogorszy??a. Wolniejsze wychodzenie Unii z kryzysu sprawia, ??e popyt w krajach zachodniej Europy nie ro??nie tak szybko, jak oczekiwali ekonomi??ci i eksporterzy. Ponadto Europejski Bank Centralny - w obawie przed deflacj? - obni??y?? stopy procentowe do minimum (stopa depozytowa spad??a poni??ej zera). Mo??e to spowodowa? os??abienie euro wzgl?dem z??otego i doprowadzi? do sytuacji, kiedy polskie towary b?d? mniej konkurencyjne.
Dodatkowo kryzys geopolityczny na Wschodzie spowodowa?? za??amanie eksportu w niektórych bran??ach do Rosji i na Ukrain?. Rz?d szacuje, ??e w ci?gu pierwszych siedmiu miesi?cy roku eksport do Rosji obni??y?? si? o 7,7 proc. A te dane nie obejmuj? praktycznie skutków wprowadzonych w tamtym okresie sankcji UE i kontrsankcji Rosji... Rozwój wypadków na Ukrainie w po??owie 2014 r. nie napawa?? optymizmem. Wicepremier Piechoci??ski szacowa??, ??e do ko??ca roku nale??y si? liczy? z 20-procentowym spadkiem eksportu do Rosji i 40-procentowym na Ukrain?. Czy??by czarne chmury nad eksportem?
Biznes nie wierzy ??zom
Jest jednak i druga, ja??niejsza strona zagadnienia. Problemy na Zachodzie i na Wschodzie nie zacz???y si? dzi?? czy wczoraj. UE - a tam plasujemy ponad 3/4 naszego eksportu - tkwi w stagnacji od wielu miesi?cy; ostatnia spektakularna obni??ka stóp procentowych EBC by??a tylko kolejn? z d??ugiego cyklu obni??ek. Mimo tego (i mniejszego popytu) polski eksport wci??? okazywa?? si? konkurencyjny.
Zawierucha na Wschodzie zacz???a si? na pocz?tku 2014 roku. W nast?pnych miesi?cach wiele polskich firm ponios??o w zwi?zku z tym zamieszaniem dotkliwe straty. Ale gdyby kto?? zag???bi?? si? w statystyki, móg??by per saldo tych zagro??e?? i problemów nie zauwa??y?.
Wed??ug GUS, w I pó??roczu 2014 roku polski eksport wyniós?? ponad 334,704 mld z??, a import ponad 335,464 mld z??. W porównaniu z 2013 r. eksport zwi?kszy?? si? o 6,5 proc., a import o 5,6 proc. Przyzwoity wynik.
Eksporterzy musz? szuka? nowych rynków zbytu - po to, by zasypa? dora??ne dziury, ale i na trwale zdywersyfikowa? biznesowe ryzyko. W tym kontek??cie dzisiejszy problem mo??e przynie??? korzy??ci w d??u??szej perspektywie.
Gdzie szuka? szans na nowe intratne interesy? Praktycznie wsz?dzie: zale??y to od bran??y, firmy, asortymentu. Trudno jednak, by takie stwierdzenie sta??o si? przedmiotem pa??stwowej strategii. Na razie rz?d stawia strategicznie na dwa kierunki - Afryk? i Chiny - olbrzymie rynki, na których mog? nie tylko pojawi? si? polskie towary, ale i inwestowa? nasze firmy.
Je??eli mówimy dzi?? o reorientacji kierunków polskiego eksportu, to pami?tajmy, ??e ten proces na d??ugo przed strategiami rz?dowymi zapocz?tkowali sami przedsi?biorcy. Gdy kryzys uderzy?? w Uni?, polskie firmy zacz???y szuka? zbytu na swe towary na innych rynkach - m.in. w??a??nie w Afryce i w Chinach. Rz?d postanowi?? wesprze? te starania (chwa??a mu za intencje). I tak powsta??y rz?dowe programy Go China i Go Africa.
Programy i realia
W przypadku Chin efekty trudno uzna? za imponuj?ce. Przedstawiciele polskiego rz?du coraz cz???ciej przeb?kuj?, ??e osi?gni?cia polskiego biznesu w Pa??stwie ??rodka s? odleg??e od oczekiwanych.
- Chiny ewidentnie zmniejszy??y wzrost gospodarczy, buduj? rynek wewn?trzny i utrudniaj? przedsi?biorcom zagranicznym dzia??anie na swoim rynku - twierdzi wiceminister gospodarki Ilona Antoniszyn-Klik, powo??uj?c si? na sygna??y od przedsi?biorców.
A jednak z Chin nie warto rezygnowa?. Obecne przemiany chi??skiej gospodarki, które dzi?? sprawiaj? k??opoty polskim (i nie tylko) przedsi?biorcom, mog? sta? si? olbrzymi? szans?.
Podczas ostatniego Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach liczna delegacja chi??ska (przedstawiciele administracji i biznesu) g??osi??a tez?, ??e Chiny nie chc? by? ju?? tylko fabryk? ??wiata, lecz i konsumentem o globalnym znaczeniu. A to oznacza skokowe zwi?kszenie chi??skich zakupów za granic? - olbrzymi? szans? dla eksporterów z ró??nych krajów. Dlaczego nie z Polski?
- W najbli??szych 10 latach Chiny b?d? kupowa? wielkie ilo??ci produktów rolnych w innych krajach. Mo??na zada? pytanie: czy jeste??cie na to gotowi? - pyta?? Xiangyang Tang, prezes Xinhua Topsky Consulting.
- Przerzucili??my si? na model skoncentrowany wokó?? konsumenta; zgodnie z naszym planem 2015-17 b?dziemy importowa? dobra warto??ci 8,3 bln dol. Z Polski mo??na sprzedawa? do Chin wi?cej wo??owiny, zmieniaj? si? bowiem obyczaje konsumenckie - mówi?? Yiwei Wang z Renmin University of China.
- Struktura chi??skiego importu b?dzie si? powoli zmienia??a z dominacji surowców i energii do wi?kszego udzia??u produktów rolnych - potwierdza?? szef Xinhua Topsky Consulting. Jego zdaniem, w niedalekiej przysz??o??ci wymiana handlowa produktów rolnych mi?dzy Polsk? i wschodni? Europ? a Chinami b?dzie si? nasila?.
Rz?d ??ladem firm
Mo??na powiedzie?, ??e - podobnie jak par? lat wcze??niej - biznes dostrzeg?? i zacz??? wykorzystywa? szanse, jeszcze zanim problemem zaj???a si? administracja rz?dowa. W 2013 r. wymiana handlowa mi?dzy Polsk? a Chinami wynios??a ok. 21 mld dol. Eksport wzrós?? o ok. 20 proc.
W roku 2014 mo??emy liczy? na podobny wzrost - w I pó??roczu obroty handlowe si?gn???y 8 mld dol. i by??y o 16 proc. wi?ksze ni?? w tym samym I okresie roku 2013, polski eksport urós?? za?? rok do roku o 37 proc.
Rz?d Chin chce, by wymiana handlowa z krajami naszego regionu podwoi??a si? w ci?gu najbli??szych pi?ciu lat i nale??y traktowa? te deklaracje powa??nie.
- Chiny s? wci??? w znacznym stopniu gospodark? centralnie planowan?. O ile w przypadku innych rz?dów takie deklaracje, dotycz?ce przysz??ych wska??ników ekonomicznych, mo??emy traktowa? jak mniej lub bardziej trafn? prognoz?, o tyle w przypadku Pa??stwa ??rodka nale??y je ocenia? jako cel do realizacji.
Kto ma szanse skorzysta? z tego planowanego boomu? Przede wszystkim firmy zwi?zane z przemys??em wydobywczym (tu akurat dzi?ki Kopeksowi - poz. 44. w zestawieniu - pozycja Polski na chi??skim rynku jest do??? stabilna), nowymi technologiami, chemi?, przemys??em lotniczym.
- Nie tylko firmy technologiczne maj? szanse na zainteresowanie Chi??czyków. W tym kraju ro??nie klasa ??rednia, a w zwi?zku z tym zapotrzebowanie na dobra luksusowe. Polska np. jako najwi?kszy producent jachtów w Europie ma szanse na tym rynku. To równie?? ogromny rynek dla producentów ??ywno??ci. Szczególnie, ??e nasze produkty ju?? s? cenione za wysok? jako???, a Chi??czycy zaczynaj? si? obawia? swoich w??asnych w zwi?zku z aferami zwi?zanymi ze ska??on? ??ywno??ci? - twierdzi S??awomir Majman, prezes Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych.
To nie jedyne szanse dla eksportu. Wci??? obiecuj?cym kierunkiem pozostaj? kraje Afryki, gdzie Polska notuje 30-procentowy wzrost eksportu w skali roku, cho? jak przyznaje wicepremier Piechoci??ski, start by?? z bardzo niskiego poziomu (wymiana handlowa z tym kontynentem w 2012 r. wynosi??a tylko 2,7 mld euro).
Potencja?? jest wi?c olbrzymi, a o tym, ??e mo??na go wykorzysta?, ??wiadczy podany wy??ej przyk??ad Polski i Chin - w 2002 r. obroty handlowe by??y dziesi?ciokrotnie mniejsze ni?? obecnie.
Nie tylko Chiny
Co mo??emy sprzedawa? w Afryce? Maszyny i urz?dzenia (przyk??ad: etiopski kontrakt Ursusa - poz. 241. w zestawieniu), tak??e te potrzebne przy inwestycjach infrastrukturalnych, i produkty spo??ywcze. Cz?sto wzrost wymiany handlowej wi???e si? z inwestycjami. Grupa Azoty (poz. 10. w zestawieniu), która przej???a z??o??a fosforytów w Senegalu, zrobi??a to, bior?c pod uwag? afryka??ski rynek zbytu na swoje nawozy.
To dopiero pocz?tek drogi. - Nie oczekujmy, ??e po roku zmienimy radykalnie poziom polsko-afryka??skich kontaktów gospodarczych i podbijemy biznesowo ten kontynent. Dzia??ania, jakie podejmujemy w Afryce, a tak??e w Chinach, przynios? efekty z czasem. W mojej ocenie potrzebne jest pi?? lat systematycznej regularnej pracy, aby??my mogli zaobserwowa? naprawd? znacz?ce efekty - mówi Ilona Antoniszyn-Klik.
Warto te?? pami?ta? o mo??liwym, znacznie szerszym ni?? dotychczas, otwarciu ameryka??skiego rynku dla polskich firm, za spraw? negocjowanego w??a??nie traktatu o transatlantyckim wolnym handlu. Wci??? niewykorzystany jest potencja?? handlu z krajami Zatoki Perskiej. Wiele mo??emy te?? zrobi? w intensyfikacji kontaktów z krajami by??ego ZSRR.
Kusz?ce s? równie?? rynki po??udniowoameryka??skie - np. Chile, gdzie KGHM (poz. 5. w zestawieniu) dzi?ki swojej megainwestycji przetar?? ju?? szlak. Perspektywiczne bran??e, w których polskie firmy mog? pokusi? si? o inwestycje w tym kraju, to m.in. infrastruktura, przemys?? chemiczny, przemys?? spo??ywczy.
- Dzi?? praktycznie ca??y rynek inwestycji infrastrukturalnych nale??y do firm hiszpa??skich, ale nie widz? powodu, dla którego polskie firmy nie mia??yby stan?? do rywalizacji - mówi?? Alfredo Garcia Castelblanco, ambasador Chile w Polsce. Jego zdaniem, polskie firmy b?d? mile widziane równie?? w sektorze elektroenergetycznym. - Dzi?? mamy najdro??szy pr?d w regionie, dlatego chcemy modernizowa? t? bran??? i opiera? j? na w??asnych zasobach - stwierdzi?? chilijski dyplomata.
Mo??liwo??ci zatem s?. Optymistycznym akcentem jest fakt, ??e mo??emy w tej ekspansji liczy? na coraz silniejsze i coraz bardziej profesjonalne wsparcie ze strony rz?du (potwierdzaj? to sami biznesmeni, s??u???c konkretami). Mo??na narzeka?, ??e nie mamy jeszcze wystarczaj?cych finansowych instrumentów, ??e polska dyplomacja dopiero si? uczy wsparcia dla biznesu; jednak wspó??praca biznesu i administracji zaczyna przynosi? wymierne efekty.
Miar? kolejnych sukcesów b?d?... kolejne programy typu Go China czy Go Africa. Bo to biznes wyznacza trendy i przeciera szlaki. Chodzi o to, by rz?d to zauwa??a?? i wyci?ga?? wnioski.
AUTOR: ADAM SOFU?
?ród??o: WNP.PL | 14-10-2014 13:15 | AKTUALIZACJA: 14-10-2014 13:14